درجه‌های ارتش ایران

ارتش جمهوری اسلامی ایران

شاخه های نظامی

نیروی هوایی
نیروی زمینی
نیروی دریایی
قرارگاه پدافند هوایی

نیروها

درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران

تاریخ

تاریخ ارتش ایران

فرماندهان کل
افسران ارشد

تجهیزات

تجهیزات ارتش ایران

زیر مجموعه ها

هوانیروز

ترتیب و تطبیق درجات میان

نیروها

درجه‌های ارتش ایران
نیروها
زمینی و هوایی	دریایی
ارتشبد	دریاسالار
سپهبد	دریاسالار دوم
سرلشگر	دریابان
سرتیپ	دریادار
سرهنگ	ناخدا
سرهنگ دوم	ناخدا دوم
سرگرد	ناخدا سوم
سروان	ناوسروان
ستوان ۳، ۲ و ۱	ناوبان ۳، ۲ و ۱
استوار ۲ و ۱	ناواستوار ۲ و ۱
گروهبان ۳، ۲ و ۱	مهناوی ۳، ۲ و ۱
سرجوخه	سرناوی
سرباز ۳، ۲ و ۱	ناوی ۳، ۲ و ۱

تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، درجه ارتشبدی، معادل دریابد در نیروی دریایی بوده‌است. ترتیب درجات ژاندارمری کل کشور مانند درجات نیروی زمینی است به استثناء سرباز و سرباز یکم که در ژاندارمری، ژاندارم یکم نامیده می‌شود. برای General در فارسی القابی چون تیمسار، امیر، سردار و ژنرال کاربرد دارند.

حداقل مدت توقف در درجات

بنا بر بند ب - ماده ۳۲ قانون استخدام نیروهای مسلح مصوبه ۲۹ آبان ۱۳۵۸ حداقل مدت توقف در درجات سربازی تا ستوانیار یکمی به شرح زیر بود:

از سربازی به سرباز یکمی ۶ ماه

از سربازی یکمی به سرجوخگی ۶ ماه

از سرجوخگی به گروهبان سومی ۱ سال

از گروهبان سومی به گروهباندومی ۳ سال

از گروهبان دومی به گروهبان یکمی ۳ سال

از گروهبان یکمی به استوار دومی ۴ سال

از استوار دومی به استوار یکمی ۴ سال

از استوار یکمی به ستوانیار سومی ۴ سال

از ستوانیار سومی به ستوانیار دومی ۴ سال

از ستوانیار دومی به ستوانیار یکمی ۴ سال

تبصره - حداقل توقف در درجات از سرجوخگی تا گروهبان دومی (داخل در ژاندارمری در صورتی که آموزشگاه دیده نباشند)، یک برابر و نیم مدت‌های مذکور در این ماده بود.

برابرهای قدیمی

در دورهٔ پادشاهی پهلوی‌ها با برپایی فرهنگستان زبان فارسی نام‌های درجه‌های ارتشی نیز دیگرگون شد. پس از تشکیل قشون متحدالشکل به سال ۱۳۰۰، درجات و مناصب سابق لغو و درجات جدید به این شرح تعیین گردید:
۱- تابین صفر
۲- تابین اول ارشد بند که دو الی چهار ردیف است.
۳- سرجوقه که رئیس یک جوقه است و از دو الی چهار بند تشکیل می شود.
۴- وکیل راست و چپ که که اولی رئیس جوقه‌های اول و دوم (نیم رسد اول) و دومی رئیس جوقه‌های سوم و چهارم (نیم رسد دوم) است.
۵- وکیل اول کارهای کلی گروهان را عهده دار است.
۶- نایب که رئیس یک رسد است و از دو الی چهار جوقه تشکیل می شود.
۷- سلطان رئیس گروهان است که از دو الی چهار رسد تشکیل می شود.
۸- یاور فرمانده گردان است که از دو الی چهار گروهان تشکیل می شود.
۹- سرهنگ رئیس فوج است که از دو الی چهار گردان تشکیل می شود.
۱۸- سرتیپ رئیس تیپ است که از دو الی چهار فوج تشکیل می شود.
۱۱- امیرلشکر فرمانده لشکر است که حداقل از دو تیپ پیاده، یک تیپ سوار و توپخانه لشکری تشکیل می شود.
۱۲- سپهبد رئیس سپاه است که مرکب است از دو الی سه لشکر که باهم در عملیات شرکت کنند.
۱۳- کلیه سپاه ایران تحت امر فرمانده کل قشون قرار می گیرد.
پس از تشکیل فرهنگستان ایران در فروردین ماه ۱۳۱۴، واژه‌های جدیدی برای ارتش برگزیده شد و از همان سال استعمال آنها در واحدهای نظامی اجباری شد در جدول زیر برابرهای امروزی و قدیمی این درجات می‌آید:

درجه‌های جدید و قدیم ارتش ایران
امروزی	اوایل دوره رضاشاه
سرلشگر	امیر لشکر
سرتیپ	-
سرهنگ	-
سرهنگ دوم	نایب‌سرهنگ
سرگرد	یاور
سروان	سلطان
ستوان یکم	نایب اول
ستوان دوم	نایب دوم
ستوان سوم	نایب سوم
استوار یکم	معین نایب درجه یک
استوار دوم	معین نایب درجه دو
سرگروهبان	وکیل اول
گروهبان دوم	وکیل راست
گروهبان سوم	وکیل چپ
سرجوخه	سرجوقه
-	تابین اول
سرباز	تابین