هایده
هایده
| هایده | |
|---|---|
 هایده در سال ۱۹۸۸ | |
| اطلاعات هنرمند | |
| نام اصلی | معصومه دده بالا |
| نام مستعار | هایده |
| تولد | ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران ، ایران  |
| اصل/ملیت | ایرانی |
| مرگ | ۳۰ دی ۱۳۶۸ سانفرانسیسکو ، ایالت کالیفرنیا آمریکا  سکته قلبی |
| سبکها | موسیقی پاپ فارسی |
| فعالیت(ها) | خواننده |
| نوع(های) صوت | کنترآلتو |
هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ - ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو است که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.
فعالیت حرفهای
هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا بود.[۱]
خواهر کوچکتر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود پنج سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد.
هایده در ۱۳۴۷، فعالیت حرفهای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد[۲]. اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گلها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی، از نخستین سالهای دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانههای پاپ علاقهمند شد که بیشتر از ساختههای جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.
هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب که موسیقی و به ویژه آوازخوانی زنان را دچار ممنوعیت و محدودیتهای بسیار ساخت، ایران را به مقصد انگلستان ترک کرد. او تا پایان عمر از این رویداد به عنوان تلخترین خاطره زندگی خود یاد میکرد.[۱] .وِی از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. اجرای ترانههای نوستالژیکی که گویای حال ایرانیان از ایران گریخته و حتی ایرانیان مقیم داخل بود هایده را بیش از پیش محبوب ساخت.[نیازمند منبع]
آلبومها
هایده دارای بیش از ۳۰ آلبوم به نامهای زیر میباشد: روزای روشن، خراباتی، پادشه خوبان، خداحافظ، شب عشق، فریاد، گلواژه، آزاده، بزن تار، رفتم، شانههایت، بلبلی که خاموش شد، ای زندگی سلام، حیف، ناشنیدهها، آمدنت محاله، سوگند، بزم و کنسرت، دشتستانی، بزم (نوروز ۱۳۴۶)، آشنایی، سه کنسرت در سه آلبوم
وی همچنین با هنرمندانی دیگر آلبومهای مشترکی ارائه دادهاست:
بزم ۱ (هایده و گلپا)، اوج صدا (هایده و مهستی)، بزم ۲ (هایده و گلپا)، افسانه شیرین (هایده و شجریان)، گلهای غربت (هایده و معین)، شب عاشقان (هایده و ستار)، همخونه (هایده و ویگن)، سفر (هایده و معین)
کنسرتها
هایده در دانشگاه یو.سی.ال.ای در کالیفرنیا، در آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرتهایی اجرا کرده است.
بیشتر ترانههای هایده به همت منوچهر بی بیان بنیانگذار و تهیهکننده برنامههای تلویزیون جامجم در لس آنجلس به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.
مرگ
هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه ۱۳۶۸ ساعاتی پس از اجرای کنسرت در سالن کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت. او در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد.
مستند
پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه 2009 برای نخستین بار در آمستردام اکران شد. این مستند یکصد دقیقه ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت های هایده، گزیده ای از اجراهای او در سبکهای گوناگون و گفتگو با همکاران وی است.