باشگاه فوتبال آژاكس آمستردام هلند به عنوان یكی از ده باشگاه بزرگ دنیا محسوب می شود و به همراه پی اس وی آیندهوون و فاینورد یكی از قدرت های بلامنازع فوتبال هلند است.
آژاكس یكی از چهار باشگاهی است كه تمامی جام های مهم اروپایی را فتح كرده است كه این جام ها شامل جام باشگاه های اروپا، جام برندگان جام اروپا و جام یوفاست.
دوران ما قبل تاریخ باشگاه ۱۹۰۰-۱۸۸۳
در سال ۱۸۸۳ گروهی از دوستان به نام های هان و یوهان داد، كارل ریسر و فلوریس استمپل باشگاه كوچك فوتبالی را تأسیس كردند. داد صاحب یك توپ فوتبال كاملاً چرم بود و ریاست آن باشگاه را برعهده داشت. آنها نام «یونیون» را در ابتدا برای باشگاه انتخاب كرده بودند اما در سال ۱۸۹۴ نام باشگاه فوتبال آژاكس را برای آن برگزیدند. اندكی بعد یعنی در سال ۱۹۰۰ میلادی باشگاه آژاكس رسماً تأسیس شد و نخستین كسی كه ریاست آن را برعهده داشت فلوریس استمپل نام داشت. در ابتدا تیم آژاكس در خارج از شهر آمستردام بازی می كرد. در آن زمان كمتر كسی از نتیجه بازی های آنها مطلع می شد و تنها عده معدودی از ساكنان حومه آمستردام به تماشای بازی ها می رفتند. لباس های سفید و قرمز از زمان تأسیس باشگاه در این تیم مورد استفاده قرار می گرفت و بازی جوانمردانه از آن زمان برای تیم بسیار مهم بود. از جمله قوانینی كه در سال ۱۸۹۳ در این باشگاه به كار گرفته شد این بود كه بازیكنان باید سلامت و تفریح را رواج دهند تا تماشاگران از بازی لذت ببرند.
تأسیس باشگاه فوتبال آژاكس ۱۹۰۷-۱۹۰۰
در پایان قرن نوزده پس از بازی های نه چندان جالبی كه آژاكس در سال های پایانی آن قرن انجام داده بود آنها به جرگه تیم هایی پیوستند كه دوست داشتند آغاز دیگری داشته باشند. بنابر این استمپل، داد و ریسر تصمیم گرفتند تأسیس باشگاه را برای اطلاع همگان اعلام كنند. در روز هجدهم مارس ۱۹۰۰ در كافه اوست انیدی در كالوراشترات آمستردام باشگاه فوتبالی تأسیس شد كه این بار با تلفظ درست آن را باشگاه فوتبال آژاكس نام نهادند. آژاكس به اتحادیه فوتبال آمستردام پیوست و زمینی در شمال شهر برای انجام بازی های خانگی اش اجاره كرد. نخستین سال های حضور رسمی در فوتبال چندان هم بد نبود. آنها دو بار به عنوان نایب قهرمانی اتحادیه فوتبال رسیدند. نخستین افتخار باشگاه كسب عنوان بهترین تفاضل گل در لیگ بود. نتایج خوب در اولین سفر آنها به دست آمد. در هشتم آوریل ۱۹۰۱ آژاكس موفق شد با نتیجه چهار بر یك در دیداری دوستانه تیم ملی فوتبال هلند را شكست دهد. در سال ،۱۹۰۲ آژاكس به اتحادیه فوتبال هلند پیوست و در اولین سال حضورش مقام نایب قهرمانی لیگ را به دست آورد.
موفقیت های نخستین ۱۹۱۰-۱۹۰۷
در فصل ۱۹۰۸- ۱۹۰۷ آژاكس موفق به كسب صلیب طلایی شد و پس از آن، جام پس از جام به باشگاه سرازیر شدند.اتحادیه فوتبال آمستردام نخستین بار در سال ۱۹۰۲ از آژاكس دعوت كرد تا در جام صلیب طلایی بازی كند. این جام هم اكنون نیز در فوتبال آماتور آمستردام وجود دارد و تیم ها برای فتح آن تلاش می كنند.آژاكس در سال ۱۹۰۷ ورزشگاه جدیدی برای خود در نظر گرفت و به میدنونگ تغییر مكان داد. در آنجا اتاق رختكن، آب آشامیدنی و حتی جایگاهی وجود نداشت اما در نقطه خوبی از شهر قرار داشت. آنها از كافه میان راه به عنوان رختكن استفاده می كردند. محل جدید موفقیت های تازه ای را برای آژاكس به ارمغان آورد. در جولای ۱۹۰۸ نام آژاكس برای باشگاه ابقاء شد و رنگ پیراهن و باشگاه نیز همان باقی ماند.
سالهای طلایی ۱۹۳۹ -۱۹۲۹
به جز اوایل دهه پرافتخار هفتاد، دهه سی پرافتخار ترین دوران باشگاه محسوب می شود. در این ده سال آژاكس هفت بار قهرمان لیگ شد و پنج بار نیز قهرمان ملی شد. نكته قابل ذكر دیگر در سالهای طلایی این تیم ساخت ورزشگاهی جدید به نام دمیر در میدنونگ بود. آژاكس به دلیل ساخت و سازهایی كه قرار بود در آمستردام انجام شود مجبور به تغییر مكان شد. دلیل دیگر این بود كه تعداد تماشاگران با افزایش افتخارات آژاكس روزبه روز بیشتر می شد و آنها به جایگاه بیشتری برای تماشاگران احتیاج داشتند.
با وجود دوران ركود اقتصادی در دنیا، باشگاه موفق شد بیشتر مخارج احداث ورزشگاه را تقبل كند. در بازی افتتاحیه كه در نهم دسامبر ۱۹۳۴ برابر اشتات فرانسیاز برگزار شد آژاكس موفق شد این تیم فرانسوی را پنج بر یك شكست دهد. پیت فن رنین كه از سال ۱۹۴۲ تا۱۹۲۹ در این تیم بازی می كرد موفق شد در ۲۳۵ بازی ۲۷۲ گل به ثمر برساند. او به جز عنوان برترین گلزن تاریخ باشگاه ركورد دار به ثمر رساندن گل در یك بازی نیز هست. فن رین در سال ۱۹۳۲ موفق شد برابر تیم فین رام، هفت گل به ثمر برساند. آژاكس در فصل ۳۱-۱۹۳۰ موفق شد پنج بر یك آیندهوون را شكست دهد و به مقام قهرمانی دست پیدا كند. در آندوران فاینورد، رقیب آنها محسوب می شد كه در همان فصل با سه بازی بیشتر پنج امتیاز كمتر از آژاكس كسب كرده بود صحنه را كاملاً به این تیم واگذار كرد.
پیش به سوی رقابتهای اروپایی ۱۹۷۱-۱۹۶۵
رینوس میشل ملقب به «مرد مرموز» زیرا او هرگز كلمه اضافه ای بر زبان نمی آورد و به معنای واقعی كلمه یك حرفه ای بود.میشل سیستم تهاجمی را همان گونه كه امروز وجود دارد، در تیم رواج داد و نیز بازیكنان با تجربه ای مثل هنك كروت و پرنیس را به تیم آورد. آژاكس با رینوس میشل بسیار موفق بود و تحت نظر او در طول شش سال هفت عنوان قهرمانی را تصاحب كرد. در فصل ۶۷-۱۹۶۶ آژاكس برای اولین بار هر دو جام معتبر هلند را فتح كرد. یوهان كرایف و پیت كایزر مجموعاً ۱۲۲ گل به ثمر رساندند. در سطح بین المللی نیز سطح آژاكس بین المللی شد و شهرتی دست و پا كرد. هم اكنون بسیاری از مردم آن بازی به یاد ماندنی برابر لیورپول را به یاد می آورند. آژاكس در ورزشگاه المپیك آمستردام، پنج بر یك لیورپول را شكست داد. در بازی برگشت نیز آژاكس در آنفیلد با دو گل كرایف دو بر دو مساوی كرد و لیورپول از گردونه رقابتها حذف شد.
درخشش در اروپا ۱۹۷۳-۱۹۷۱موفقیت های رینوس میشل در اواخر دهه شصت كمك كرد تا پایه های درخشش این تیم در رقابتهای اروپایی مهیا شود. در اوایل دهه هفتاد میلادی و سالهای طلایی ۱۹۷۳ و ۱۹۷۲ و ،۱۹۷۱ باشگاه سه بار پیاپی فاتح جام باشگاه های اروپا شد، كه به ترتیب دو بر صفر، دو بر صفر و یك بر صفر، تیم های پاناتینایكوس، اینترمیلان و یوونتوس را در فینال رقابتها مغلوب كرد. در آن دوران لیگ هلند، كم و بیش برای آژاكس جنبه تشریفاتی داشت. آژاكس به رهبری استفان كواكس كه در سال ۱۹۷۲ جانشین میشل شده بود، با ارائه بازیهای شناور و زیبا رقبا را یكی پس از دیگری مغلوب می كرد و آنها را بیش از پیش ناامید می كرد.در این سیستم بازیكنان به سرعت توپ را به یكدیگر پاس می دادند و تمامی آنها در بازی درگیر بودند و از سوی دیگر سیستم دفاع آژاكس نیز رخنه ناپذیر می نمود. در سال ۱۹۷۱ دروازه این تیم به مدت ۱۰۸۲ دقیقه بسته ماند و ركوردی جالب به جا گذاشت. در سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۲ آژاكس با به ثمر رساندن بیش از صد گل قهرمان هلند شد. در سال ،۱۹۷۳ كرایف به دلیل بروز مشكلاتی در تیم و واگذاری كاپیتانی به پیت كایزر راهی بارسلونا شد. این باشگاه كاتالان كه دو سال قبل رینوس میشل را به خدمت گرفته بود، كرایف را به عنوان السالوادور (ناجی) نامگذاری كرد كه چندان هم بی ربط نبود. آنها پس از چهارده سال بار دیگر فاتح لیگ اسپانیا شدند. بسیاری از مردم هنوز هم نام بازیكنان آن تیم طلایی آژاكس را به یاد می آورند؛ آری هان، یوهان نیسكنس، پیت كایزر، ویم سوربیر، بری هالشوف، آرنولدو جری موهرن، جانی رپ، رودی كرول، یوهان كرایف و ولی بور و اسوویچ.
دوره لوئیز ون گال ۱۹۹۷-۱۹۹۱
زمانی كه او به سمت مربیگری آژاكس انتخاب شد، به هیچ عنوان نامی شناخته شده در فوتبال به شمار نمی رفت. او كه به عنوان دستیار مربی دوره ای موفق را پشت سر گذاشته بود، از سوی رسانه ها چندان حمایت نمی شد. با این حال او با فتح جام یوفا در سال ۱۹۹۲ شایستگی هایش را ثابت كرد. آنها در بازی فینال با نتیجه دو بر صفر در مجموع بازی های رفت و برگشت تورینوی ایتالیا را شكست دادند و قهرمان شدند. با این پیروزی آژاكس دومین تیمی شد كه پس از یوونتوس (بعدها بارسلونا و بایرن) تمامی جام های معتبر اروپایی را فتح كرده است. موفقیت آژاكس در دوره ون گال به همین جا ختم شد. آنها در فصل ۹۵-۱۹۹۴ به فینال جام باشگاه ها راه یافتند و در برابر تیم پرقدرت میلان با تك گل بازیكن تعویضی و جوان خود پاتریك كلایورت برای چهارمین بار فاتح جام باشگاه های شدند. به جز این موفقیت ها، آژاكس با ون گال سه بار قهرمان باشگاه های هلند، یك بار جام حذفی هلند، سه بار سوپر جام اروپا و یك بار فاتح جام بین قاره ای شدند.
