نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
نیروی هوایی ارتش جمهوری
اسلامی ایران
 | |
|---|---|
| ارتش جمهوری اسلامی ایران | |
| شاخه های نظامی | |
|
| |
| نیروها | |
| تاریخ | |
| تاریخ ارتش ایران | |
| تجهیزات | |
| تجهیزات ارتش ایران | |
| زیر مجموعه ها | |
| هوانیروز | |
نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران (به انگلیسی: Islamic Republic of Iran Air Force) به اختصار IRIAF یکی ازنیروهای چهارگانه ارتش جمهوری اسلامی ایران است که مسئولیت حفاظت از مرزهای هوایی و پشتیبانی نیروهای رزمی دیگر اجا را دارد. این نیرو ابتدا با نام نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در ماه اوت ۱۹۵۵ رسمآ توسط محمدرضاشاه بنیاد شد. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نام این نیرو به صورت فعلی تغییر پیدا کرد.
تاریخچه نیروی هوایی
پایگاههای هوایی
ایران هماکنون ۱۲ پایگاه هوایی نظامی دارد. از این شمار، ۱۱ پایگاه هوایی در زمان شاهنشاهی محمدرضا شاه پهلوی و بیشتر به کمک آمریکا ساختهشدند.
- پایگاه اول: مهرآباد
- پایگاه دوم: تبریز
- پایگاه سوم: همدان
- پایگاه چهارم: دزفول
- پایگاه پنجم: امیدیه
- پایگاه ششم: بوشهر
- پایگاه هفتم: شیراز
- پایگاه دهم: چابهار
- پایگاه چهاردهم: مشهد
در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که نخستین پایگاه نظامی خود پس از انقلاب ۱۳۵۷ را، در نزدیکی شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی در شرق ایران افتتاح کردهاست.
دانشگاه نیروی هوایی
دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری یا به اختصار «دانشگاه هوایی» دانشجویان داوطلب را در رشتههای زیر آموزش میدهد:
- دانشکده پرواز: خلبانی، مراقبت پرواز و…
- دانشکده هوافضا: مهندسی هوافضا و مهندسی نگهداری هواپیما
- دانشکده کنترل: پدافند، فاشا (فرماندهی اطلاعات - شناسایی) و…
- دانشکده برق: مهندسی برق و جنگال (جنگ الکترونیک)
- دانشکده کامپیوتر: مهندسی رایانه - نرمافزار
- دانشکده مدیریت: مدیریت
- دانشکده تحصیلات تکمیلی: رمزخوانی و امنیت پرواز
از آنجا که دانشآموختگان این دانشگاه، افسران نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران خواهند بود، در زمان دانشجویی افزون بر آموزشهای علمی، دورههای دشوار آموزش نظامی را نیز میگذرانند.
«دانشگاه هوایی شهید ستاری» در منطقه مهرآباد جنوبی، خیابان دانشگاه هوایی واقع است.
عملیاتها
نیروی هوایی ایران در سالهای پس از انقلاب در جریان آزادسازی کردستان ز اشغال احزاب تجزیه طلب، جنگ عراق علیه ایران، مقابله با نیروهای طالبان و همچنین عقب راندن کشتیهای اکتشافی جمهوری آذربایجان از میادین نفتی مورد مناقشه در دیای خزر حضور فعال داشت.
عملیات اچ-۳
این عملیات که از آن بعنوان یکی از بهترین عملیاتهای هوایی در تاریخ جنگها یاد میشود در تاریخ (۱۵ فروردین ۱۳۶۰) با هدف حمله به پایگاه هوایی اچ ۳ در نزدیکی مرز اردن انجام گرفت. در این عملیات بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آنها بمب افکنهای روسی بودند از بین رفتند.
توان رزمی
توان رزمی و عده قوای نظامی این نیرو هماکنون نامعلوم است و تنها با توجه به توان نظامی آن پیش از انقلاب ایران (۱۳۵۷) و جنگ ایران و عراق میتوان به گمانهزنی پرداخت. با این حال هواپیماهای اصلی این نیرو شامل:
| هواپیما | کشور سازنده | مدل | سال تولید | طراحی ایرانی | در حال خدمت[۲][۳] | توضیحات |
|---|---|---|---|---|---|---|
| جنگنده های برتری هوایی | ||||||
| اف-۱۴ تامکت |  ایالات متحده |
Air-superiority | 1974–1979 | 44 [۴][۵] | ||
| داسو میراژ اف۱ |  فرانسه |
Air-superiority | 1991 | 24 | ||
| میگ-۲۹ |  شوروی |
Air-superiority | 40 | |||
| چند منظوره | ||||||
| چنیانگ اف-6 فارمر |  چین |
Multirole | 1960s | F-6 | 18 | |
| اف-۴ فانتوم ۲ | ایالات متحده |
Multirole | 1960s | 65 | ||
| نورثروپ اف-۵ | ایالات متحده |
Multirole | 1965 | 75 | ||
| صاعقه |  ایران |
Multirole | 2007–present | 5 (24) | ||
| رهگیر | ||||||
| چنگدو جی-۷ | چین |
Interceptor | 17 | |||
| پشتیبانی نزدیک هوایی | ||||||
| سوخو-۲۵ | شوروی |
Close air support | N/A | 13 | ||
| حمله زمینی | ||||||
| آذرخش (جنگنده) | ایران |
Close air support | 1997–2001 | Azarakhsh | 6 | |
| سوخو سو-۲۴ | شوروی |
Close air support | N/A | 32 | ||
| هلی کوپترها | ||||||
| آگوستا-بل 206 |  ایتالیا |
Utility helicopter | AB 212 | 5 | ||
| پنها شباویز ۲۰۶۱ | ایران |
Utility helicopter | AB 206A | 3 | ||
| آگوستا-سیکورسکی ای اس-61 | ایتالیا |
Helicopter | AS-61A4 | 2 | ||
| بل 214 | ایالات متحده |
Medium-lift transport helicopter | Bell 214C | 25 | ||
| سیاچ-۴۷ شنوک | ایتالیا |
Heavy-lift transport helicopter | CH-47C | 4 | ||
| کامان اچ اچ-43 هاسکی | ایالات متحده |
rescue helicopter | HH-43F | 8 | ||
| میل می-8 | شوروی |
Medium-lift transport helicopter | Mi-8MTW | 4 | ||
| سوخت گیری هوایی و سوخت رسان | ||||||
| بوئینگ ۷۰۷ | ایالات متحده |
Aerial refueling | 707-3J9C | 10 | ||
| بوئینگ ۷۴۷ | ایالات متحده |
Aerial refueling | 747-100F | 5 | ||
| هواپیماهای VIP | ||||||
| داسو فالکن-۲۰ | فرانسه |
VIP transport | 1 | |||
| داسو فالکن-50 | فرانسه |
VIP transport | 3 | |||
| لاکهید جت استار | ایالات متحده |
VIP transport | JetStar II | 1 | ||
| آموزشی | ||||||
| بیچکرافت بونانزا | ایالات متحده |
trainer | F33C | 20 | ||
| امبراور ای ام بی 312 توکانو |  برزیل |
Basic trainer | 15 | |||
| فجر 3 | ایران |
Trainer | F.3 | N/A | ||
| پرستو | ایران |
Trainer | 12 | |||
| هسا سیمرغ | ایران |
Trainer | ||||
| پیلاتوس پی سی-7 توربو ترینر |  سویس |
Trainer | 20 | |||
| ساب سافاری |  سوئد  پاکستان |
Trainer | Mushshak | 23 | ||
| هسا درنا | ایران |
Advanced trainer | N/A | 2 | ||
| لاکهید تی-33 شوتینگ استار | ایالات متحده |
Advanced trainer | T-33A | 5 | ||
| ترابری | ||||||
| فوکر اف۲۷ فرندشیپ |  هلند |
Tactical airlift | F27-400M
F27-600 |
11
3 |
||
| هاربین وای 12 | چین |
Utility transport | 8 | |||
| ایلیوشین آیال-۷۶ |  روسیه |
Strategic transport | 15 | |||
| سی-۱۳۰ | ایالات متحده |
Tactical transport | C-130E
C-130H |
15 | ||
| پلاتیپوس پی سی-6 پورتر | سویس |
Utility transport | 12 | |||
| راکول کماندر 690 | ایالات متحده |
Utility transport | 690A | 4 | ||
| ژیان وای-7 | چین |
Tactical transport | Y-7 | 14 | ||
| سوکاتا تی بی | فرانسه |
Utility transport | TB 20
TB 200 |
6
6 |
||
| گشت دریایی | ||||||
| پی-۳ اوریون | ایالات متحده |
Maritime patrol | P-3F | 5 | ||
| اخطار هوایی | ||||||
| ایلیوشین آیال-۷۶ | شوروی |
Electronic warfare | Adnan-1 | 0 | این هواپیما در سال 2009 سقوط کرد و نابود شد | |
